Manifest revulsista nord-català

Pascal Comelade - Joan-Lluís Lluís - Aleix Renyé

«L'art nou no és un art d'afalac, sinó de lluita...»
(Joaquim Folguera, 1915)


Malgrat l'empenta creativa i agitadora, fa unes dècades, del grup Guillem de Cabestany i dels activistes que el sostenien, malgrat les iniciatives col·lectives i individuals de guerrilla cultural, l'especificitat de la creació artística a Catalunya Nord és, cada dia més, ocultada, negada i desnaturalitzada.
Aquesta creació específicament nord-catalana és fagocitada en primer lloc per l'entitat administrativa cripto-regionalista anomenada Languedoc-Roussillon. Una entitat creada en laboratori per enginyers sense accent ni memòria, pagats a preu fet i posteriorment condecorats. Aquesta région no és més que l'estadi últim del sempitern imperialisme cultural jacobí, a través dels seus organismes més polits (Direction Régionale des affaires Culturelles, ARAM, Maison du Livre et des Écrivains, etc., lloadors d'un tradicionalisme en via de putrefacció malgrat la seva pseudo-modernitat d'inspiració parisenca). Aquest imperialisme jacobí és servit per zelosos funcionaris montpellerencs i col·laboradors locals, amnèsics tricolors, caps de Segarra miserables del «bé cal anar fent».

Afirmem, com a creadors catalans, que aquest Roussillon (apellació reductora i tan infame com la francesització dels nostres topònims) no té res a veure ni a fer amb aquest Languedoc a qui ben poc li han deixat de Llengua doc. Cap decisió administrativa no ens el poden fer sentir com a part integrant de la nostra identitat, malgrat les nombroses i força subvencionades iniciatives culturals que intenten legitimar aquesta fusió entre ambdós territoris.

El revisionisme politico-cultural de la région és i serà l'instrument ideològic francès de l'agonia de la nostra malmesa identitat catalana del nord. Perquè creiem que Catalunya Nord -- única apel·lació que respecta la dignitat històrica i geogràfica d'aquest territori -- és part integrant dels Països Catalans (allò tan oblidat de Salses a Guardamar...).
Als moralistes del regionalment correcte que veuran, en aquesta afirmació, un «reflex identitari passeista» o un «nacionalisme-agressiu-que-condueix-a-la-balcanització», els recomanem que rellegeixin (si l'han llegit mai) la proclamació de la República catalana d'en Francesc Macià o els escrits del sindicalista Salvador Seguí (si no saben qui és, que cerquin a la Gran Enciclopèdia Catalana) i comprendran, si els ho permet la seva ofuscació franco-francesa, el fons
universalista i llibertari d'una part del poble català, tot al llarg de la història de la seva opressió. Refusem, doncs, com la fàbrica creadors i com a persones, de considerar-nos languedociens-roussillonnais o, altrament dit, francesos regionals. Aquesta région, amb els seus happenings costumistes, la seva world-musak analfabeta, els seus truquets de màgia literaris, el seu discurs regionalista ectoplàsmic, vehicula amb aires nous la vella idea totalitària franco-espanyola d'un «Sud Global», tenyida d'un exotisme d'obligada mediterraneïtat. I així n'aprofiten per dibuixar noves i fantasmagòriques «eurofronteres» assassines d'identitats (gràcies a Montpeller, Tolosa, París i Madrid). Tot això per arribar ala uniformització definitiva, beata i cloroformitzadora d'un arc mediterrani el geni del qual és proporcional al nombre de culs bronzejats que s'hi passegen.

Aquest projecte tan vergonyosament acceptat pels collaboracionistes locals, i també barcelonins, exigeix que les cultures pròpies dels territoris inclosos en aquest invent regional es dilueixin fins a no tenir més color, sabor ni flaire. Unes cultures pròpies prou rebaixades perquè no facin ombra al new age que ens han inventat : corridas, bodegas i flamenco adulterat són, a hores d'ara, el nec plus ultra de la cultura meridional i la imatge publicitària de la région.
Un espanyolisme cridaner amb flaire d'aquell folklore sepulcral de moda a l'Espanya franquista. És el gran descervellatge,que sembla fer la unanimitat tant a la dreta (l'extrema, i l'altra) com a l'esquerra jacobina i patriota i, en definitiva, a tots aquells que ja no saben fer la diferència entre la vida real i un joc televisiu.

Sem conscients, és clar, de la implantació cada dia més gran, al nostre país, de comportaments ultra-francòfils i de l'arrelament de les mentalitats nacional-integristes franceses. També constatem l'abandó progressiu de la percepció de la nostra catalanitat, com també la ignorància quasi completa dels catalans autònoms del Sud envers nostre (l'exemple anecdòtic en seria l'èxit de la Maison du Languedoc-Roussillon a Barcelona, un insult per als nord-catalans).
Nosaltres, en tot cas, volem crear aquí, perquè vivim i treballem aquí, i perquè ens repugna aquesta política d'asfíxia programada, sota els aplaudiments generalitzats, de la nostra cultura. Volem crear i anar fent, amb mandra o coratge i tal com li ragi a cada un. Però que hom no esperi, per valorar, mirar, llegir o escoltar el que fem i creem, que hàgim triomfat a Paris, com és tan sovint el cas amb els artistes catalans (del nord o del sud) que arriben a tenir un cert ressò a Perpinyà.

Aquest comportament del públic i de les institucions locals no és més que un símptoma greu d'artrosi provincianista -- obsessió per la Capital -- que esdevé perversió mental quan és acompanyada d'un menyspreu tot just dissimulat per tot el que es crea aquí...
Parlem doncs del Conseil Général. Maquinària departamental que, des que va sortir del fang de la nit jacobina, es mostra absolutament indiferental que es fa i es crea aquí, si aquest fer i crear implica l'assumpció d'una identitat catalana sense equívocs. Perquè aquest fer i aquest crear s'allunyen dels seus costums culturals submesos i esquizofrènics : la cultura de la televisió patriòtica, dels festivals intercanviables i de les estrelles del show-biz que ens baixen de París.

Ens diran, és clar, que no necessitem ni conseils généraux, ni conseils régionaux per a crear... i és veritat. Que no s'ocupin de nosaltres, si no ho volen. Nosaltres sí que ens volem ocupar d'ells perquè la identitat catalana -- sense la qual les nostres creacions no serien el que són -- només podrà continuar existint si les institucions polítiques que regenten aquest territori l'assumeixen com a pròpia i com a cultura no fossilitzada.

Reivindiquem doncs un independentisme individualista creador, un idioma divers vehicle d'una realitat rica, que englobi el Vocabulari Rossellonès, l'Alcover-Moll i el Diccionari de l'Institut d'Estudis Catalans, perquè la llengua catalana, en tota aquesta diversitat, ens serveix Amb tota evidència a estructurar la nostra identitat. Reivindiquem una actitud llibertària
de creació sense autocensures, sense vergonyes localistes i sense ajudes ni autoritzacions.
I ho reivindiquem sense cap intenció de crear cap moviment o de dictar cap línia de conducta. Això sí, amb la voluntat de no renunciar al nostre marc cultural i mental, els Països Catalans, i amb un desig d'universalisme abastable únicament pels que no reneguen de la seva identitat. En el nostre cas, l'especificitat catalana septentrional.

Perpinyà, juny de 1998

Diada Nacional de Catalunya

Niektórzy nawet nie kojarzą, co dopiero mogą wiedzieć o tym, ile i w jakich okolicznościach historia, jak i twórczość znanych autorów łączą korzenie polskie z katalońskimi.
Wspomnienie, siła i jedność to jedynie słowa tworzące część historii Polski, gdy "Mury" Jacka Kaczmarskiego stały się symbolem solidarności narodowej, a "L'estaca" Lluisa Llacha "hymnem" Katalonii.




Utwór L'estaca Lluis Llach.



Mury Jacka Kaczmarskiego, tekst inspirowany melodią katalońskiego kompozytora i autora tekstów - Lluis'a Llach'a.

Krótka historia Katalonii I

„[Katalonia](…) odznacza się tym, iż posiada wiele: język, terytorium, życie gospodarcze, formę psychiczną, organizacje kulturalne: fenomenalne kondycje narodu tworzą zjednoczenie, perfekcyjnie znane nam już od wieku XVIII”
                                                                                                                         Pierre Vilar, prof. historii


Katalonia: ilość osób ilością miejsc.

Tak jak mówił kataloński profesor historii Jaume Vicens Vives: historia społeczeństwa, żyjącego w bezprawiu, które przyjęło nazwę Katalonii zostało wyznaczone przez położenie geograficzne. Katalonia jest jedną ze znaczących dróg komunikacji pomiędzy Afryką, Europą Centralną i vice versa. Od zawsze Katalonia stanowiła miejsce zbiorcze odmiennej społeczności i kultury, stając się miejscem spotkań licznie przybywających, nowych mieszkańców kraju.

Możliwości znalezienia dobrej pracy tworzą otwarte społeczeństwo, słyszalne, widzialne i akceptujące, co tym samym pozwala nam na spostrzeżenie szacunek wobec innych. Już od bardzo dawna, Katalończycy tworzyli rodzaj społeczności zakompleksionej, dynamicznej, kreatywnej i otwartej na progresywne zmiany. Społeczeństwo, które uwielbia swoją tradycję, nieprzerwanie informując o niej wszystkich nowo przybyłych. Społeczeństwo, które faworyzuje pracę i bogactwo, chcąc zawsze być jednym z lepszych.

Katalończycy posiadają specjalnie wyznaczone miejsce w Europie, o czym już wspominał francuski pisarz Voltaire, w XVIII wieku: „Katalonia jest produktywnym i najszczęśliwiej położonym krajem na ziemi”.

W roku 1844 jeden z katalońskich myślicieli Jaume Blames pisze na temat odczuciu ogólnego poszanowania w Barcelonie: „(...) wspaniała jej sytuacja produktywna, delikatny klimat pod niebiańskim rozmiarem, przy Francji, nie daleko od Włoch, w pobliży Wysp Balearskich i na przeciwko Afryki, wszystko to tworzy niebywały rodzaj komunikacji między mieszkańcami wybrzeża morza śródziemnego, i wszystko to dzięki ich aktywności i esencji na szczycie Katalonii, nazwanej tak, dzięki swojej konstatacji, tendencji i przez sakryfikowany rodzaj utrzymania się z tego, co daje jej agrokultura i przedsiębiorstwo. Dlatego też, najgorsze nieporozumienia, jakie wynikają z zwycięstwa; antycznego i współczesnego, nie mogą tego zburzyć”.

Iberyjczycy

Ibersi okupowali całą śródziemnomorską granice półwyspu Iberyjskiego wraz z zatoką Ebre skończywszy w Roine. Pamiętając o trybunach: ilergetes (Lleida), laietans (Bracelona), ceretans (Cerdanya), olositans (Olot), ausetans (Vic).., zamieszkujących tereny, które dziś przyjmują nazwę miejsowości. Byli to w większości myśliwi o własnym alfabecie, którzy potrafili malować w genialnym stylu. Wioski, centralnej i zachodniej części półwyspu zamieszkiwały grupy handlowców i pasterzy, którzy wkrótce stali się koczownikami.

Feniksy, Grecy, Kartagińczycy i Romowie

Od wieków podróżuje się statkiem, pierwsze podróże przyczyniły się do powstawania pierwszych nadbrzeżnych wiosek. Na półwysep Iberyjski i Wyspy Balearskie pierwsi dotarli fenicis – pokojowo nastawieni i przedsiębiorczy, potem grecs (Roses, Empuries, Sagunt, Dénia...) – otwarci i kultowi. Także pojawili się Kartagińczycy, którzy chcieli wystąpić przeciwko Rzymowi. Romans przybyli (218 roku przed Chrystusem) po to, aby utworzyć barykadę, aż po same Włochy. Wszystkie zamieszkałe przez cudzoziemców wioski stanowią dziś obszary Katalonii, a rzecz dotycząca Rzymian należy do tych wyodrębnionych: panowali oni ponad sześćset lat na Półwyspie, głęboko go romanizując w sektorach takich jak: komunikacja, język, prawo, zwyczaje oraz organizacja społeczena. Europa łacińska stała się córką Rzymu, a terytorium centralne morza śródziemnego uległo silnemu działaniu Imperium Rzymskiego.

Nazwa Hispània

Rzymianie nadali Półwyspowi Iberyjskiemu nazwę Hispania, pod którą kryły się wszystkie terytoria włącznie z Galicją, Portugalią i Wyspami Balearskimi. Dlatego też, od czasów rzymskich, Europa zawsze identyfikowała terytorium półwyspu pod nazwą Hispania. Kiedy Portugalia zdobyła niepodległość cały świat mówił o Półwyspie Iberyjskim jako Hiszpanii i Portugalii, lecz od czasu do czasu koncepcja rzymskiej nazwy Hispania powracała jako nazwa ogólnie przyjęta. Definicja ta niesie w sobie bardzo ważą konsekwencję. Katalończycy przynależą do Hispanica od czasów baptyzmu półwyspu, nazwanego Hiszpanią, przynależąc do niej także od strony geograficznej. Pamiętajmy, iż owa tradycja pochodzi z XIX wieku, od kiedy liczni hrabiowie proklamowali się jako: hrabia Castella i Lleó, król Aragony i Walencji, książę Katalonii. Wszyscy nazwani byli królami Hiszpanii, wiedząc tyle ile wiemy, od strony politycznej, Portugalia bezdyskusyjnie przynależy do „rzymskiej” Hispania. Fakt ten stał się źródłem odczuwania całkowitej jedności tak, jak było w przypadku języka hiszpańskiego; i to właśnie jest to, stanowi wizytówkę kraju pod: „Spain”. Jednak przyglądając się temu dokładniej tak, jak Hispania mówi w języku hiszpańskim, tak i galeo-portugalski, eusker i katalońskim.

Język potoczny zwraca uwagę na pewną, znaczącą cechę: w Katalonii, kiedy Katalończyk chce powiedzieć, że ktoś posługuje się językiem hiszpańskim, nie mówi: parla espanyol, tylko parla castella. Politycznie, lingwistycznie i kulturowo w Katalonii można odróżnić kataloński od nie katalońskiego, lecz w Castella, Lleo, Andalusia, Extremadura etc. nazwa „castella” jest dla „espanyol” jedynie synonimem.

Rozstrzygając spór: ci sami rzymianie, którzy dokonali pierwszej terytorialnej inwazji mówili o Hispania citerior (bliższej), Hispania ulterior (dalszej) i posterior (tylniej) mając na uwadze Tarraconese, Betica i Lusitania. Więc, jednoznacznym i bezdyskusyjnym faktem jest to, że potencjalna przynależność Katalonii do Hispania wywodzi się od dawnych czasów rzymskich.

p.s.
Warto, znając dalszą historię, przemyśleć i zdać sobie sprawę z tego, iż nawet te kolonialne osiągnięcia europejskich „myślicieli” pieniądza pozostawiły po sobie jedynie język, bez przezwyciężenie tradycji i obyczajów, pomimo niewolniczych metod społecznej organizacji. Dzięki pewnym zmianą organizacji i siły Rzymskiego Imperium, które upadło tak nisko, iż jego dzisiejszą wizytówką jest prezydent-neofaszysta i Watykańska głowa kościoła, która już dziś, nie karze całej Europie pielgrzymować do Świętej Ziemi i zabijać „arabskich intruzów”, podróżuje w stronę afrykańskich katolików, ucząc głodnych i umierających na AIDS, aby nie używali prezerwatyw. Te dawne czasy i cała historia pozwala nam na jednoznaczną refleksję i analizę rozwoju myśli i stosunku między ludźmi, którzy pomimo tak bogatej wiedzy historycznej, wciąż nie potrafią dostrzec prostej różnicy rzeczy.


Chrześcijanizm

Chrześcijanizm został w szybkim tempie rozpowszechniony po zromanizowanych terenach półwyspu, czyli podobnie było w Katalonii.(...), gdzie po Romanach pojawiają się Wizygoci. Król wizygocki Recared w roku 587 porzuca arianizm i staje się chrześcijaninem, tworząc zjednoczenie religijne. Przyczyną klęski ostatniego króla Toledo, Roderica, było zwrócenia w stronę muzułmanina Akhila II-ego, który rządził Tarraconensą, zawierajac z nim pakt, po którym wkrótce Arabowie wkroczyli na Półwysep przez Katalonię (711 i 715), niszczą Tarragonę i zdobywają Barcelonę. Ekspansja arabów od północnej strony była zatrzymana przez Franków. Girona jest okupowana przez muzułmanów i franków w roku 785.




Wizygoci i Muzułmani

Mieszkańcy wschodniej części Europy bezustannie nawiedzali Półwysep. Wkrótce po tym jak dotarli do Occitanii i Pirenejów zostali zromanizowani, przechodząc automatycznie na chrześcijaństwo. Jednak nie pozbyli się oni swojego oryginalnego prawa, prawa krwi, i więcej, stali się arystokratami. Zdobyli Narbonę i Barcelonę, i skoncentrowali się w centralnej części, w Toledo, skąd panowali nad całym Półwyspem. Pomimo to nie byli w stanie stawić się wobec silnej społeczności, cywilizacji i religii pochodzenia arabskiego - Muzułmanie lub Sarbinowie pragnęli zapanować nad całą Europą. W pobliżu cieśniny Gibraltarskiej Wizygoci ponoszą klęskę (711). Po czym kolejny raz, drogą katalońskiej komunikacji, docierają do części Europy środkowej, gdzie ponoszą ja kolejny raz, w 732 (bitwa pod Poitiers) przez Germańską społeczność okupującą Galię - głęboko chrześcijańskie terytoria Franków, którzy nie pozwalają nikomu innemu rządzić na terenie europejskim. Wraz z Karolem I Wielkim, Muzułmanie wracają aż na pirenejskie południe zajmując Gironę, a następnie Barcelonę (801). Wszystko to dzięki synowi króla Karola, Lluís el Piadós (Ludwikowi I Pobożnemu), który zajmuje terytorium południowych Pirenejów, ustępując panującym tam władcą, w rezultacie tworzy w defensywie barierę, o której mówi się „marca”. Naturalnie, zostaje ona  adoptowana przez Rzymian jako nazwa części dolnych Pireneji : Marca Hispanica. Dokładniej są to tereny Empuries i Basalu, Urgell, Pallars, Ribagorça, Cerdenya i Ausona (Vic), Girona, Berga i Barcelona...wszystkie te terytoria należały do Barcelony, które następnie będą nosić nazwę - Katalonia.

J. Espar i Ticó, J. Amorós i Pla, F. Roca i Rosell, Els stops a la historia de Catalunya, Assiciació Coneixer Catalunya ACCAT, Barcelona 2003, pp.21-29.

Tekst tłumaczony adoptuje nazwy władców i miejscowości w języku katalońskim oraz autorskie pojęcia wyznaczone kursywą w tekście, które nie został zmienione. Wszelkie notatki post scriptum stanowią refleksję autorki bloga.